Tomaten

Tomaten en hun verschillende soorten waar je van zult houden

Verlies jezelf in de heerlijke wereld van tomaten, waar elke soort een unieke culinaire ervaring biedt. Bezoek je lokale markt en ontdek een overvloed aan variëteiten die je gerechten omtoveren in een ware explosie van kleuren en smaken. Van klassieke variëteiten zoals de 'Cœur de Bœuf' tot zoete cherrytomaatjes, er is voor ieder wat wils. Tomaten, essentiële ingrediënten in veel wereldrecepten, voegen zowel smaak als gezondheid toe aan je gerechten. Dus, kweek diversiteit in je tuin en verras je smaakpapillen!

Tomaten zijn zowel lekker als voedzaam en worden veel gebruikt in allerlei recepten wereldwijd. Ze zijn een basis in de keuken, oorspronkelijk uit Midden- en Zuid-Amerika, waar ze ooit geteeld werden door de Azteken en de Inca's. Na verloop van tijd werden ze omarmd door de Italianen die ze opnamen in hun keuken en door heel de Middellandse Zee gingen verbouwen. Willemse tuinkundigen bieden verschillende soorten tomaten aan.

Wat zijn de kenmerken en variëteiten van tomaten?

Het is niet eenvoudig om in één oogopslag de verschillende soorten tomaten te herkennen. Toch zijn er hoofdgroepen die vrij gemakkelijk te onderscheiden zijn. Denk aan de ronde, middelgrote tomaten zoals de Montfavet F1, onregelmatig gevormde tomaten, vleestomaten en nieuwe soorten zoals balkontomaten. Voor de teelt is het ideaal om tomaten te zaaien in een verwarmde kas. Vaak wordt in kassen een soort geteeld die lijkt op vleestomaten: lichtkleurige hybride vruchten.

De vleestomaten komen oorspronkelijk uit het zuiden. Ze hebben een betere smaak dan oudere soorten (zoals heirloom-tomaten) en zijn beter bestand tegen ziekten. Ananastomaten kunnen verbazen door hun enorme omvang: deze soort kan tussen de 300 en 400 gram per stuk wegen en soms zelfs oplopen tot 1 kg!

Van de vele variëteiten moet je zeker de Marmandetomaat noemen, met grote onregelmatige vruchten, de Roma-tomaat, met peervormige vruchten, de balkonplant F1 Luce, een behoorlijk lage soort die al vanaf augustus vrucht draagt en in kleine ruimten groeit, evenals de Cherry Sweet 100® cherrytomaat met vruchten ter grootte van een kers.

Hoe kun je tomaten combineren met andere groenten in de tuin?

Tomaten zijn veelzijdige planten die Willemse-tuinlieden aanraden om alleen of samen met andere planten zoals basilicum, komkommers en andere te kweken. Dit bevordert de gezondheid van je planten, verhoogt de opbrengst en stelt je in staat om het hele seizoen verse, gezonde groenten te oogsten:

• Basilicum: dit is een aromatisch kruid dat goed samengaat met tomaten om hun smaak en aroma te verbeteren. Het helpt om schadelijke insecten zoals bladluizen en witte vlieg te weren die tomatenplanten kunnen aantasten.
• Komkommers: ze helpen de grond koel en vochtig te houden, wat gunstig is voor tomatenplanten die een goed doorlatende bodem nodig hebben om goed te kunnen groeien. In combinatie met tomaten helpen komkommers ook om de verspreiding van bepaalde schimmelziekten te verminderen.
• Bonen: dit zijn snelgroeiende planten die samen met tomaten kunnen worden geplant omdat ze helpen bij het vastleggen van stikstof in de grond. Stikstof is een essentiële voedingsstof voor tomatenplanten; ze hebben er genoeg van nodig om gezonde, smakelijke vruchten te produceren. Daarnaast helpen de bonen de grond koel en vochtig te houden, wat gunstig is voor de tomatenplanten.
• Uien: in combinatie met tomaten helpen ze schadelijke insecten af te weren, zoals witte vlieg en trips, die schade kunnen toebrengen aan tomatenplanten. Uien verbeteren de smaak van tomaten wanneer ze samen worden geteeld.
• Paprika’s: ze kunnen samen met tomaten worden gekweekt om te helpen bij het bestrijden van schadelijke insecten en schimmelziekten. Paprika's helpen de grond koel en vochtig te houden, wat essentieel is voor tomatenplanten.

Waar zaaien en hoe zorg je voor tomaten?

Zaai tomaten in maart in bakken of potten en houd ze bij een temperatuur van achttien graden. Vanaf half mei of iets later kunnen de planten in de volle grond op een warme, zonnige plek worden uitgeplant. Nachtelijke temperaturen mogen niet onder de tien graden zakken. Bij koel weer bescherm je de planten met een soort plastic kap met ventilatie. Voor het uitplanten geef je een basisbemesting van zestig gram per vierkante meter. De bodem moet los en humusrijk zijn. Vervolgens geef je elke drie tot vier weken twintig gram per vierkante meter extra voeding.

Wanneer de planten voldoende ontwikkeld zijn, worden ze uitgeplant in goede, verrijkte grond met potgrond op een goed belichte plek in de tuin. In het noorden van Frankrijk kunnen de planten nauwelijks voor begin juni worden uitgezet.

Tomaten houden van warmte. De mini-kas en de plastic tunnel zijn heel nuttig voor de teelt. Zaai van begin april tot 15 mei in kleine plastic potjes die in de mini-kas worden gezet. Houd de vochtigheid constant en de temperatuur zo hoog mogelijk. Tomaten kunnen ook in bakken binnen gezaaid worden.

De voortplanting van tomaten: hoe ze zich vermenigvuldigen

Tomaten kunnen worden gekweekt uit zaden of stekken. Hoewel zaden het meest gebruikelijk zijn voor vermeerdering, zijn stekken voor tuinders ook een haalbare optie.

Tomatenzaden kunnen uit rijpe, hoogwaardige vruchten worden verzameld. Het is echter raadzaam om ze goed te drogen voordat je ze zaait. Plant ze in vochtige, vruchtbare grond bij een constante temperatuur van ongeveer 20°C. Geef regelmatig water om een constante vochtigheid te behouden tot de zaden ontkiemen.

Stekken worden genomen van bestaande planten en moeten zorgvuldig worden gesneden. Plant ze in vochtige, vruchtbare grond en houd ze bij een constante temperatuur van ongeveer 20°C. Geef indien mogelijk regelmatig water totdat ze wortels vormen en kunnen worden overgeplant in een pot of in de volle grond.

Tomaten vermeerderen zich ook op natuurlijke wijze dankzij de interactie tussen bijen en tomatenbloemen. Bijen brengen stuifmeel over van mannelijke naar vrouwelijke bloemen, waardoor de plant vruchten kan produceren.

Deze plant kan zich ook spontaan voortplanten via zaadverspreiding door vogels of de wind. Als de vruchten aan de plant blijven om te rijpen en te rotten, kunnen de zaden die ze bevatten zich verspreiden in de tuin of de omgeving en nieuwe tomatenplanten opleveren.

Hoe zorg je goed voor tomaten in de moestuin?

De afstand tussen de planten moet vijftig centimeter zijn, die tussen de rijen tachtig centimeter tot een meter. De planten moeten ondersteund worden. Water ze regelmatig, maar niet te veel en alleen aan de voet van de tomaat. Het blad natmaken bevordert de ontwikkeling van meeldauw en te veel water vermindert de smaak van je tomaten omdat het ook insecten en schimmels aantrekt.

Tomaten die in de volle grond groeien, dienen na de tweede bloemtros te worden gesnoeid en na de derde tros getopt. Wanneer de hoogtegroei is gestopt, rijpen de vruchten sneller. Ze ontwikkelen zich dan tot de eerste vorst. Zijscheuten moeten worden verwijderd zodra ze enkele centimeters groot zijn. Groene geplukte vruchten kunnen verder rijpen als je ze op een donkere, warme plek legt.

Bepaalde nieuwe, bossige soorten hoeven niet gesnoeid te worden en zullen sneller vruchten geven als je ze onder plastic tunnels plant. Andere variëteiten moet je ondersteunen en regelmatig snoeien, waarbij je slechts één of twee stelen overhoudt met 2,3 of 4 bloemlagen, afhankelijk van de groeisnelheid en vooral de hitte van de zomer, die sterk kan variëren van jaar tot jaar. Tomaten kunnen zowel rauw als gekookt worden gegeten en worden heerlijk gecombineerd met kruiden.

In salade, soep of zelfs in geconfijte vorm (en nog veel meer recepten) blijven tomaten telkens weer verrassen!

De oogst van tomaten: wat je moet weten

Tomaten behoren tot de groenten die groeien op meerjarige planten, maar worden in veel regio's meestal als eenjarige planten geteeld. De oogstperiode varieert, afhankelijk van factoren zoals het klimaat en de variëteit die je kweekt. Als je in warme gebieden woont, kun je het hele jaar door tomaten oogsten, terwijl de oogstperiode in koelere gebieden korter is. Tomatenplanten beginnen ongeveer 60 tot 80 dagen na het planten vruchten te produceren en rijpe tomaten zijn klaar om te worden geoogst ongeveer 20 tot 30 dagen na de eerste bloemen.

De experts van Willemse raden aan om tomaten op het juiste moment te oogsten, zodat je kunt genieten van hun beste smaak en textuur. Rijpe tomaten zijn stevig, maar voelen licht elastisch aan, hebben een gelijkmatige kleur en een zoete geur. Tomaten aan de plant zullen na de oogst verder rijpen, maar pluk ze als ze rijp zijn om te voorkomen dat ze bederven.

Enkele voedingsvoordelen van tomaten

Tomaten zijn gezond en voedzaam, met veel gezondheidsvoordelen. Ze zijn rijk aan vitamines en mineralen, vooral vitamine C, kalium en lycopeen, een krachtige antioxidant die helpt bij het bestrijden van kanker en hartziekten. Ze bevatten veel vezels, wat helpt bij het verbeteren van de spijsvertering en het reguleren van de bloedsuikerspiegel.

Naast hun voedingsvoordelen, hebben tomaten ook voordelen voor de huid. Dankzij het lycopeen helpt het om de huid te beschermen tegen schade door UV-straling. Ze bevatten ook alfahydroxyzuren die helpen de huid te exfoliëren en gladder en zachter te maken.