Heirloomtomaten

De Oude Tomaten: Vergeten soorten, teelt en gebruik in de keuken

Oude tomaten, die vaak te vinden zijn in garden centers, zijn een uitstekende keuze voor degenen die vergeten soorten met rijke smaken willen telen. Beginnen met een zorgvuldig geselecteerd zaadje geeft nieuw leven aan deze unieke planten, die als eenjarigen worden geteeld vanwege hun vorstgevoeligheid. Hoewel hun teelt veel vraagt, worden ze daarvoor beloond in de keuken, waar ze kleur en smaak toevoegen aan tal van gerechten. Dit is een uitnodiging om deze klassiekers uit de moestuin te herontdekken, tot groot plezier van de ervaren tuiniers en fijnproevers.

Altijd favoriet in de moestuin, waren tomaten een must voor zowel tuiniers als fijnproevers! Hoewel het vaste planten zijn, worden ze geteeld als eenjarigen omdat ze niet tegen vorst kunnen. Er bestaan veel soorten tomaten, maar de meeste vandaag geteelde variëteiten zijn hybriden. Hoewel ze eenvoudig te telen zijn, is het essentieel om ze op het juiste moment te planten, regelmatig water te geven, en ze te beschermen tegen plagen en ziekten. De zaden van oude tomaten brengen originele vruchten voort die doen denken aan de smaken van vroeger.

Verschillende soorten tomaten

Er zijn honderden tomatensoorten, maar de meest voorkomende zijn de moderne hybriden. Deze soorten zijn ontwikkeld voor hun hoge opbrengst, ziekteresistentie en lange houdbaarheid. Toch kiezen steeds meer mensen voor oude tomaten, traditionele variëteiten die al eeuwen worden geteeld. Om kennis te maken met de meest populaire oude tomatenrassen, biedt Willemse enkele aan: De Zwarte Krim tomaat: Deze soort komt uit het Zwarte Zeegebied in Rusland. Ze produceert ronde, vlezige vruchten met een donkergroene tot zwarte kleur. Haar vruchtvlees is donkerrood, met een zachte, fruitige smaak. De Ananastomaat: Deze soort produceert grote ringvormige vruchten. Ze hebben geel en roze vruchtvlees met een zachte en licht zure smaak. De vruchten zien er interessant uit met hun gestreepte vruchtvlees in verschillende kleuren. De Gele Brandywine tomaat: Deze soort produceert hartvormige vruchten. Ze hebben een goudgele kleur en een dichte textuur. Deze vruchten hebben een zachte, fruitige smaak en worden vaak in salades gebruikt. De Rome tomaat: Hoewel deze soort niet zo oud is als enkele andere oude tomatenrassen, wordt ze vaak als een oude tomaat beschouwd vanwege haar traditionele peervorm. Deze vruchten worden vaak gebruikt voor het maken van tomatensaus vanwege hun hoge pulpgehalte. De Green Zebra tomaat: Deze soort is een Amerikaanse oude tomaat. Ze produceert kleine vruchten met groene en gele strepen. Haar vruchten hebben een stevige textuur en een zachte, lichtzure smaak. De Mortgage Lifter tomaat: Deze oude tomatensoort komt uit de Appalachen. Ze produceert grote, vlezige vruchten. Deze hebben donkerrood vruchtvlees met een zachte, fruitige smaak. Ze wordt vaak als een van de beste oude tomatenrassen voor sandwiches beschouwd. De Cherokee Purple tomaat: Deze soort produceert ronde vruchten met een donkerpaarse kleur. Haar textuur is stevig. De vruchten hebben een zachte, rokerige smaak en worden vaak gebruikt voor sauzen of salsa's. Er zijn nog veel andere oude tomatensoorten om te ontdekken, elk met hun eigen unieke kenmerken. De zaden en plantjes van oude tomaten zijn vaak verkrijgbaar in gespecialiseerde zaadwinkels of bij lokale kwekers.

Plantmethode voor oude tomaten

Wanneer de oude tomatenplanten voldoende zijn ontwikkeld, is het tijd om ze buiten in de volle grond te zetten. Het is belangrijk om de planten niet te lang in de potjes te laten staan, anders kan het substraat uitgeput raken en de planten geel worden. Voor het planten van oude tomaten is het belangrijk om de grond vooraf goed voor te bereiden door meerdere lijnen met ongeveer 50 cm tussenruimte te trekken. Graaf met een schop zoveel gaten als er tomatenplanten zijn en plant ze op een diepte van 30 cm, telkens met 50 cm tussenruimte. Een handvol gehakte brandnetelbladeren en twee handen potgrond op de bodem van elk gat zorgen ervoor dat elke tomatenplant de benodigde voedingsstoffen krijgt voor zijn groei. Zodra de oude tomatenplant uit het potje is gehaald, aarzel dan niet om hem vrij diep te begraven, ook al betekent dat dat je de onderste bladeren in de grond stopt, want dat zal de groei ten goede komen. Vul het gat met potgrond, druk het rond de plant aan, maak een kleine geul zodat het gietwater behouden blijft en geef dan veel water zonder het blad nat te maken. Door deze eenvoudige stappen te volgen, kun je met succes oude tomaten in je tuin kweken. Willemse's tuinders raden aan om de oude tomatenplanten te controleren op ziekte- of plaagsymptomen en deze indien nodig snel te behandelen.

Tips voor succesvol onderhoud van oude tomaten

De meeste oude tomatenrassen hebben ondersteuning nodig, omdat ze verticaal groeien. Ongeveer tien dagen na het planten van je oude tomaten moet je de steunen plaatsen. Afhankelijk van de variëteiten van oude tomaten, zijn er verschillende vormen van ondersteuning nodig: een wigwam-steun, een hekwerk-steun, enz. Het is ook mogelijk om de oude tomaten zonder steun te laten groeien, oftewel liggend. Het nadeel van deze methode is dat bladeren en vruchten contact maken met de grond, waardoor het risico op ziekten en rot toeneemt. Als je ervoor kiest om je oude tomaten natuurlijk te laten groeien, biedt een bodembedekking bescherming tussen je planten en de grond. Wat betreft het snoeien van oude tomaten, sommige tuiniers bevelen het aan, terwijl anderen het liever overslaan. Moderne biologische tuintechnieken raden aan om oude tomaten niet te snoeien en ze direct op de grond te laten groeien. Er zijn sterke meningen over... Toch, als je kiest voor klassiek snoeien voor je beste oude tomatenrassen, moet je de dieven verwijderen zodra ze verschijnen. Het doel is om alleen de hoofdsteel van de tomatenplant te behouden. Oude tomaten kunnen ook doelwitten zijn van stinkwantsen, een plaag die zich gewoonlijk richt op sojabonen en rijst, maar ook op aubergines en paprika's, waardoor de groenten oneetbaar worden. De enige manier om stinkwantsen te bestrijden is door ze met de hand te vangen, er is namelijk geen behandeling beschikbaar... Oude tomaten zijn ook vatbaar voor Phytophthora, een microscopisch kleine schimmel die veel schade kan aanrichten in de moestuin. Het gedijt vooral goed als de luchtvochtigheid hoog is en de temperaturen mild. Symptomen van Phytophthora op tomaten zijn zichtbaar op de bladeren die donker groene, vervolgens grijze en uiteindelijk bruine vlekken vertonen. De stengels krijgen ook bruine vlekken, evenals de vruchten, waarbij de vlekken na verloop van tijd groter worden. Om Phytophthora te bestrijden terwijl je de oude tomaten respecteert, moet je ervoor zorgen dat er geen water op de planten blijft staan en de bladeren niet te besproeien. Zorg daarnaast voor een voedingsrijke grond zonder een overmaat aan stikstof.

Voordelen

Oude tomaten hebben verschillende voordelen vergeleken met moderne variëteiten, vooral op het gebied van smaak, textuur, kleur, ziekteresistentie en variëteit. Wat smaak betreft, hebben oude tomaten vaak een intensere en meer complexe smaak dan moderne variëteiten. Sommige soorten hebben zoete, zure of rokerige smaken, terwijl andere bloemige of fruitige aroma's hebben. Wat textuur betreft, hebben oude tomaten ook andere texturen dan moderne variëteiten. Sommige soorten hebben dicht en stevig vruchtvlees, terwijl andere sappig en mals vruchtvlees hebben. Wat betreft kleur, oude tomaten zijn beschikbaar in een verscheidenheid aan kleuren, waaronder groen, geel, roze, paars en rood. De levendige en felle kleuren van oude tomaten kunnen een esthetische touch geven aan elke schotel. Wat ziekteresistentie betreft: oude tomaten zijn vaak beter bestand tegen ziekten en plagen dan moderne variëteiten. Dit kan de noodzaak van chemische behandelingen en pesticiden verminderen, wat gunstig is voor het milieu en de gezondheid. Wat betreft variëteit: oude tomaten zijn er in een grote verscheidenheid aan vormen, maten en kleuren, waardoor tuiniers en koks soorten kunnen kiezen die aan hun specifieke behoeften voldoen. Oude tomaten kunnen ook worden gebruikt in verschillende gerechten, waaronder sauzen, soepen, salades en sandwiches.

Conclusie

Tomaten zijn een populaire tuinteelt om een goede reden: ze zijn makkelijk te telen, smakelijk en veelzijdig. Of je nu kiest voor moderne hybride variëteiten of traditionele oude tomaten, het is belangrijk om tomaten op het juiste moment te planten. Vervolgens moeten ze regelmatig worden besproeid, bemest, en beschermd tegen plagen en ziekten. Het is een lonende plant om te telen en kan een overvloed aan heerlijke vruchten aanbieden gedurende de hele zomer. Als je nieuw bent in het telen van tomaten, begin dan met makkelijk te telen variëteiten zoals kerstomaten of Rome tomaten. Als je een ervaren tuinier bent, probeer dan oude tomatenrassen te telen om nieuwe smaken en texturen te ontdekken. Welke variëteit je ook kiest, je zult zeker genieten van de ongeëvenaarde frisheid en smaak van verse tomaten uit je tuin.