Salades

Salades (cichoreiën, sla, veldsla): alles over hun kenmerken en teelt

In de jardinerie is het verbouwen van salades zoals cichoreiën, sla en veldsla essentieel voor een gevarieerde en voedzame oogst het hele jaar door. Deze salades brengen versheid en een schat aan voedingsstoffen naar de keuken, waarmee je tal van gezonde recepten kunt maken. Sla, veelzijdig en divers, verrijkt dagelijkse maaltijden, terwijl veldsla, zacht en mals, een speciale toets toevoegt. Beheersing van hun teelt zorgt voor een gezonde voeding en een steeds vernieuwd en kleurrijk culinair genot dat natuur en gastronomie samenbrengt.

Salade is een zeer populair voedingsmiddel in de keuken, gebruikt voor het bereiden van gevarieerde en voedzame recepten voor de gezondheid. Er zijn verschillende soorten salades, zoals cichorei, sla en veldsla, elk met hun eigen kenmerken. Cichoreiën zijn planten van de Asteraceae-familie, die zowel voor hun wortels als voor hun bladeren kunnen worden geteeld. Onder de cichoreisoorten is de Suikerbrood Cichorei bekend om bij vlees te serveren. Om te voorkomen dat de planten doorschieten, wordt aangeraden ze na andere gewassen te zaaien en in een matig zware, losse en humusrijke grond te planten.

De bekendste soorten cichorei

De salade cichorei draagt deze naam omdat ze uit de Asteraceae-familie afkomstig is, die zowel wilde cichoreisoorten (Cichorium intybus) als gecultiveerde planten omvat: bladvariëteiten zoals salade en witloof of wortelvariëteiten (koffiesurrogaat genaamd cichorei zoals witloof, endive of Cichorium endivia). Het verschil is dat de wortels geen knollen vormen, maar grote stevige of lichte kroppen.

De soort Suikerbrood Cichorei is zeer bekend, vooral als begeleiding bij vlees. De lange kroppen zijn stevig en leveren een delicate salade in de winter. Als de planten in een onverwarmde kas of onder een afdeklaag worden afgedekt met aarde, kunnen de kroppen tot februari-maart worden bewaard.

Hoe plant je de variëteit Suikerbrood Cichorei?

Suikerbrood Cichorei wordt begin juli gezaaid met 50 cm afstand tussen de rijen en 20 cm tussen de planten.

Rode cichorei is een andere soort die lichte en rode kroppen produceert en in het eerste teeltjaar wordt geoogst.

Rode cichorei wordt vanaf half juli gezaaid met 40 cm tussen de lijnen en 30 cm in de rij.

De Rode cichorei van Verona kan zelfs een tweede vroege oogst in het tweede jaar opleveren: in de herfst moeten de kleine rozetten van groene bladeren worden gesneden en de wortels in de grond blijven. In de lente groeit de plant opnieuw en vormt kleine rozetten van rode bladeren die als salade kunnen worden gegeten.

De cichoreisalade heeft de neiging vroeg te bloeien als ze te vroeg wordt gezaaid. Daarom is het beter om deze na andere planten te zaaien. De grond moet matig zwaar, los en humusrijk zijn. Het toevoegen van mest wordt afgeraden, in plaats daarvan is organische basisbemesting geschikt zodra je begint met de teeltvoorbereiding.

Kenmerken en plantwijze van andere cichoreisoorten

Wat betreft de krullende en gladde cichorei, een te vroege zaai geeft weinig resultaat: bij lage temperaturen schieten de planten snel door en vormen geen kroppen. De meeste soorten worden gezaaid in lichte en humusrijke grond, van half juni tot half juli. Ze worden 4 weken na het zaaien op 30 bij 30 cm of 30 bij 25 cm uitgeplant.

Nieuwe soorten maken een vroegere teelt mogelijk, zoals bijvoorbeeld de Grote Krul Cichorei die vanaf maart buiten kan worden gezaaid en vanaf februari onder glas, 8 weken later uitgeplant en 8 weken daarna geoogst.

Andere soorten kunnen vanaf april worden gezaaid voor een zomerteelt, tot augustus voor een herfstteelt. Let daarom goed op de zaaidata bij de aankoop van je moestuinzaden. Onder deze varianten zijn er verschillende vormen: de bladeren kunnen gegolfd zijn met gladde randen en redelijk dikke zijkanten, of zeer fijn gedeeld en lang. Er zijn ook soorten die gebleekt moeten worden door lichtuitbreiding, en andere die vanzelf bleken. In vochtige periodes is er een groot risico op rot wanneer de planten te dicht op elkaar staan.

Salades zijn een diverse familie van groenten die een grote verscheidenheid aan smaken, texturen en vormen bieden. Elke soort heeft zijn eigen eisen qua planten en verzorging, en kan voor verschillende toepassingen worden geteeld, van rauwe salade tot gekookte gerechten.

Wat zijn sla en cichoreisalades?

Salades zijn natuurlijk een van de schatten van onze moestuinen en zijn altijd welkom op tafel. We onderscheiden voornamelijk sla en cichorei.

Sla (Lactuca sativa) dankt zijn naam aan het witte melksap dat uit de vers gesneden stengel komt. Ze lijken oorspronkelijk uit Azië te komen. Ze produceren gele bloemen en hun zeer fijne zaden zijn doorgaans aan beide uiteinden puntig.

Cichorei heeft een onbekende oorsprong, hun blad is dikker en taaier dan dat van sla. Ze hebben grote blauwe bloemen.

De Romeinse sla wordt vrijwel altijd gekookt gegeten. De smaak ligt dicht bij die van cichorei. De bladeren vormen kroppen van ongeveer vijfentwintig centimeter lang. De grond moet los zijn en de sla moet voldoende worden bewaterd. Er kan in de kas of onder glas gezaaid worden vanaf februari/maart of buiten vanaf half april. Zaai de zaden direct met enkele centimeters tussenruimte en sproei met een fijne straal. Later moeten de planten op 30 tot 40 cm afstand worden uitgeplant. Om de twee weken kan een nieuwe zaaisessie plaatsvinden. Als je te laat zaait, schieten de planten op. Tijdens de bemesting is het belangrijk een te hoge stikstofverhouding te vermijden.

In de winkels zijn er twee soorten verkrijgbaar: een geheel groene (buiten- en binnenkant); en een groene buitenkant met een gele binnenkant van de bladeren.

Bataviasla wordt in oktober in beschermde kwekerijen onder plastic tunnels gezaaid, in februari-maart in de volle grond uitgeplant, geoogst in mei-juni.

De belangrijkste bataviaslavariëteiten zijn: Batavia Blonde de Paris, Batavia Reine des Glaces, Sla Merveille des 4 Saisons of ook de Sla Beaujolaise, die volumineuze kroppen van donker groen blad heeft.

Wat zijn botersla en waarom zijn ze de moeite waard om te kweken?

Onder de groenten in de moestuin neemt sla, met zijn variëteiten en verschillende vormen, een bijzondere plaats in. De nieuwe variëteiten en de zorgvuldige keuze van soorten maken het mogelijk om het hele jaar door van een verse en smakelijke groente te genieten.

Botersla behoort tot de voedingsmiddelen die de voorkeur verdienen. Ze zijn zeer laag in calorieën en bevatten antioxidanten die, in combinatie met een vetbron zoals een vinaigrette, beter door het lichaam worden opgenomen.

Hoe combineer je botersla met andere groenten of vakgenoten in de moestuin?

De teelt van botersla is interessant binnen de rotatie van gewassen. Het past uitstekend na de teelt van groenbemesters afkomstig uit de vlinderbloemigenfamilie, evenals bonen, erwten en sperziebonen. In termen van combinatie profiteert botersla van andere planten zoals Oost-Indische kers, radijs, rozemarijn, komkommer, bloemkool en aardbei.

Hoe kweek je botersla?

Alle sla vereist een losse, voedzame grond die vocht kan vasthouden en een zonnige of halfschaduwrijke standplaats. Elke tuingrond is dus geschikt, behalve uiterst lichte en te zware bodems.

Botersla leent zich voor verschillende teeltmethoden: in de open lucht, geforceerd onder glas en geforceerd onder plastic tunnels. Ze worden gezaaid in september-oktober, overgewinterd onder tunneldak, en de planten worden naar behoefte vanaf februari-maart in de volle grond uitgeplant, waardoor de productie ontstaat die voorafgaat aan die van buiten in dezelfde periode gezaaide planten (Gotte-geelgouden sla, Reine de mai-sla). De oogst van botersla vindt plaats van mei tot september.

De cichorei wordt van mei tot juli gezaaid, en wie uitgegroeid is wordt uitgeplant. De oogst loopt van augustus tot november en zelfs december. De laatste planten kunnen gebleekt worden door er een tegel op te leggen (Scarole en cornet d'Anjou).

Relatief onbekend is portulak, een bijzonder smakelijke salade rijk aan vitamine C. Het gedijt goed in lichte, losse grond en in een warm klimaat. Na het zaaien worden de zaden nauwelijks bedekt voor een snellere kieming. De vlezige bladeren kunnen vers worden geconsumeerd, als garnituur voor soep, of gekookt. Ze worden tot aan de bloei geoogst.

De zaai van botersla kan beginnen vanaf het begin van het jaar, onder bescherming in de maanden januari-februari en later in het jaar, in oktober. Zaai kan ook in de kwekerij plaatsvinden vanaf het einde van de winter. Ongeveer een maand later kunnen jonge boterslakiemplanten uitgeplant worden in de volle grond. Voor zaai op locatie moet gewacht worden tot de vorst voorbij is, vanaf mei tot en met augustus. Daarnaast, geef je botersla voldoende ruimte, twijfel niet om uit te dunnen na opkomst door een plant om de 30 cm te bewaren. Uiteraard is de variëteitskeuze van de botersla afhankelijk van het teeltsysteem en de tijd van het jaar. Let op, winterrassen groeien trager dan andere.

Hoe onderhoud je botersla voor een geslaagde oogst?

De teelt van sla wordt bedreigd door verschillende ziekten, dus voorzichtigheid is geboden. Botrytis en het mozaïekvirus, overgebracht door bladluizen, kunnen tot veel mislukking leiden (merk op dat de Suzan® slaplant resistent is tegen botrytis en het mozaïekvirus).

Het onderhoud van je botersla, eenmaal in de volle grond, bestaat uit het wieden van de grond, onkruid verwijderen, regelmatig water geven en mulchen om de grond vochtig te houden. Het uitplanten van botersla is uniek, omdat zowel de bladeren als de wortels van de plant ingekort moeten worden voordat ze geplant worden. Maak een gat met een plantstok, plaats de wortels erin en vul het op, laat de basis van de bladeren zweven zonder ze te begraven om rot te voorkomen.

De oogst van botersla

De oogst van botersla vindt plaats van januari tot oktober, afhankelijk van de variëteiten. Zodra de kroppen goed gevormd zijn, snijd je de stengels met een scherp mes.

Op de vraag hoe krijg je stevige botersla? antwoorden we met de belangrijke elementen van de teelt: de frisheid van de grond, de afstand tussen de planten en de bestrijding van ziektes, parasieten en andere plagen die de groei kunnen beïnvloeden of schade kunnen veroorzaken. Daarnaast, om een welgevormde botersla te verkrijgen, is het belangrijk deze te oogsten zodra ze goed gevormd is. Als ze te laat wordt geoogst, hebben de bladeren de neiging om dikker en minder smaakvol te worden.

Veldsla Verte d'Étampes

Veldsla wordt weliswaar als salade beschouwd, maar behoort eigenlijk tot de valeriaanfamilie. Veldsla sluit de kring van wintercichoreiën en witloof. Ze is rijk aan vitamine C.

Manier van planten van deze saladevariëteit

De eisen aan de bodem zijn minimaal: een frisse maar niet vochtige grond is genoeg. Veldsla wordt gezaaid in ondiepe stroken van twintig centimeter afstand. De soorten verschillen in kleur en vorm van de bladeren en hun winterhardheid. Enkele variëteiten met weelderige en lichtgroene bladeren zijn vatbaarder voor winterkou: ze zijn bestemd voor de herfstteelt en het vers gebruik. Deze soort omvat de Veldsla met grote zaden van Holland in tegenstelling tot de Veldsla Coquille de Louviers, een vroege variëteit met donkergroene bladeren.

De Veldsla Verte d'Étampes is beter bestand tegen kou en bedoeld voor de winterteelt. De Veldsla Verte de Cambrai vraagt zo weinig ruimte dat je haar op je terras of balkon kunt kweken. Na het ontkiemen dunnen we de rijen uit met tussenruimtes van ongeveer vijf centimeter.

Veldsla, gezaaid van eind juli tot oktober, wordt geoogst van september-oktober tot aan de lente. Voor winterteelt moet ervoor gezorgd worden dat de planten niet te dicht op elkaar staan om botrytis en meeldauw te voorkomen. Je kunt veldslazaden in rijen zaaien met regelmatige, maar niet overmatige, watergift omdat regen vaak al voldoende is. Zaden die in september zijn gezaaid kunnen in november worden geoogst. Wintersoorten, gezaaid tot eind oktober, kunnen tot maart van het volgende jaar worden geoogst. Veldsla is bij uitstek geschikt voor winterteelt, onder glas of in de kas.

Geen enkele cichoreisoort overleeft de winter in het Parijs-klimaat zonder bescherming: plastic tunnel of kas. Sla's en cichorei leveren uitstekende producten op goede tuingronden (los en goed bewaterd). Zomerteelt slaagt beter in zwaardere grond, maar winterteelt van sla's vereist een gezonde en lichte bodem. Het algemene doel is doorgaans een continue productie te verkrijgen.

Conclusie

Salades, of het nu gaat om cichoreiën, sla's of veldsla, kunnen worden gecombineerd met andere groenten of metgezellende planten in de moestuin. Voor een succesvolle oogst is het belangrijk om de zaaitijden te respecteren en de gewassen goed te onderhouden om ziekten en plagen te vermijden. Bovendien, om mooie kroppen salade te krijgen, is het essentieel ze te oogsten zodra ze goed gevormd zijn. Salades zijn een geweldige keuze voor een gezond en uitgebalanceerd dieet, maar het is belangrijk om aandacht te besteden aan de ingrediënten die je gebruikt om te voorkomen dat een gezonde salade in een minder gezonde maaltijd verandert. Door de ingrediënten zorgvuldig te kiezen, kunnen salades een heerlijke en voedzame optie zijn voor elke maaltijd.