Prei: veelzijdige bladgroente boordevol water en vezels, ideaal voor in de tuin
Preien zijn kruidachtige planten die je makkelijk in de moestuin kunt kweken. Ze bevatten veel water en vezels en zijn daarom een geweldige aanvulling op je dagelijkse voeding. Je kunt deze bladgroenten eenvoudig kweken uit zaden die verkrijgbaar zijn bij tuincentra. Door deze zaden te kiezen, krijg je een overvloedige oogst van smaakvolle groenten die de winterkou trotseren. Het minimale onderhoud maakt het een uitstekende keuze voor zowel beginnende als ervaren tuiniers. Door prei te verbouwen, voeg je een voedzame, praktische en culinaire veelzijdigheid toe aan je tuin.
Prei is een kruidachtige plant waarvan de bladeren als groente worden gegeten. Ze worden vaak gebruikt in de keuken, vooral omdat ze in allerlei recepten verwerkt kunnen worden. Bovendien zijn ze qua voedingswaarde belangrijk omdat ze rijk zijn aan water en vezels die bijdragen aan de gezondheid van je lichaam. Willemse-tuinexperts raden aan om deze bladgroente te kweken vanwege hun hoge opbrengst en lange oogstperiode. Om veel te oogsten, is goed onderhoud noodzakelijk.
Wat is prei en waarom zou je het in je moestuin kweken?
Prei is een bladgroente en behoort tot de leliefamilie. Prei wordt geprezen om zijn voedingswaarde en is zeer rijk aan water en vezels (3,5%), vooral in het groene deel van de plant. Het bevat ook veel sporenelementen zoals koper, zink en jodium. Het caloriegehalte is erg laag, met 27 kcal per 100 g. Net als uien is prei een tweejarige plant die in onze streken als eenjarige wordt gekweekt.
In het tweede jaar verschijnt er een bloemstengel die tot 1,5 meter hoog kan worden, met een bolvormige bloeiwijze vol kleine groengele of roze bloemen. Het kweken van prei is populair bij tuiniers vanwege de krachtige groei en de lange oogstperiode. De witte schacht en bladeren van prei worden gebruikt als groente, bijvoorbeeld als bijgerecht voor vleesgerechten. De totale hoogte van de prei kan 50 tot 60 cm bereiken. Na de oogst laten de vele wortels een losse, vruchtbare grond achter. De prei moet groeien in een losse en goed beluchte grond die vocht vasthoudt, maar niet bewerkt is met verse mest. Kies bij het kweken van prei bij voorkeur een plaats in de schaduw.
Voorjaarsprei kenmerkt zich door fijne wortels en een uitgesproken, volle smaak. Ze zijn erg mals en makkelijk te bereiden. Winterprei daarentegen heeft dichte vezels en een sterke smaak, waardoor ze langer moeten koken.
Combineer prei met andere groenten in je moestuin
Zorg er in de winter voor dat je prei kunt oogsten, ook al is de grond bevroren, door ze uit de grond te halen en opnieuw te planten in een beschermde laag of kas. Planten die de winter in de grond doorbrengen, groeien in het voorjaar opnieuw verder. Strooi ongeveer 100 gram meststof per vierkante meter en zorg dat er voldoende vocht is. Wat hebben wortels, bleekselderij en sla gemeen? Ze zijn zogenaamde 'vrienden' van prei. Ze bevorderen de groei als ze naast de prei geplant worden. Uien en erwten daarentegen niet, die kunnen beter apart geplant worden met een andere groente ertussen.
Je preiplanten kunnen gevoelig zijn voor plagen zoals de prei-mot. Direct het planten van bollen en het gebruiken van een biologische insecticide zijn effectieve manieren om problemen te voorkomen. Vergeet ook niet regelmatig onkruid te wieden voor een gezonde groei van de preiplanten.
Ontdek de verschillende soorten prei
Er zijn veel soorten prei, elk met hun eigen kenmerken en culinaire toepassingen; de meest voorkomende zijn:
- De gele prei: ook wel winterprei genoemd, heeft een licht zoete smaak en zachte textuur. Het is erg geschikt voor soepen en stoofschotels vanwege het hoge watergehalte.
- Zomerprei of voorjaarsprei: deze is kleiner en fijner dan de andere soort en de smaak is meer verfijnd. Vooral lekker in salades of als bijgerecht bij visgerechten.
- De eeuwige prei: in tegenstelling tot andere soorten, is deze meerjarig en kan jaarlijks groeien. Het heeft een sterkere smaak dan winterprei en is ideaal voor sauzen en stoofpotten.
- De Carentan-prei: deze oude variëteit komt uit Normandië. Het heeft een langwerpige vorm en een zachte, zoete smaak. Het wordt vaak gebruikt in traditionele Franse gerechten zoals uiensoep.
- De Crécy-prei: afkomstig uit Crécy-en-Ponthieu in Frankrijk, heeft deze een oranje kleur en zoete smaak. Geschikt voor soepen en stoofpotten.
Onze tips voor het zaaien en onderhouden van prei
De snelgroeiende preisoorten kunnen geoogst worden vanaf juni. Late soorten worden vanaf september geoogst, omdat ze beter bestand zijn tegen kou. Voor vroege teelt onder een raamwerk met zaaien in februari/maart, kun je denken aan de Elboeuf-prei.
Bij de late soorten vind je de Luikse prei en de Carentan-prei. Tot de wintersoorten, waarvan het zaaien in maart/mei gebeurt, behoort de Blauwe Solaize-prei, een zeer goede variëteit voor koude seizoenen. Al deze preisoorten bieden het voordeel van jaarrond oogsten.
De beste temperatuur voor de vroege kieming van prei is 18°C. Later kan dit iets lager zijn. Prei groeit in het begin langzaam, en het duurt minstens drie maanden voordat je ze buiten kunt uitplanten. Zorg dus voor regelmatige vochttoevoer.
Je krijgt hogere opbrengsten als de prei volgens de juiste regels geplant wordt: 30 cm ruimte tussen de rijen voor vroege soorten en 40 cm voor late soorten. Tussen de planten laat je 12 tot 15 cm. Plant ze zo diep dat de bladeren net boven de grond komen en laat het gat open. Langzaam ontwikkelt de steel zich en vult het gat op. Een andere methode is een geul van ongeveer 30 cm breed en 12 tot 15 cm diep te graven. Zet de planten aan de rand hiervan. Als de planten groeien, vul je de geul op. Zo krijg je mooie lange, witte stelen. Na vier tot vijf maanden zijn ze volgroeid, maar je kunt jonge planten ook eerder eten.
Oogsten van prei
Het oogsten van prei gebeurt meestal vijf tot zeven maanden na het zaaien. Zaden die in januari ingezaaid zijn, kunnen rond juni worden geoogst. In mei worden de zogenaamde aspergeprei geoogst, die men op dezelfde wijze als asperges eet. In de winter, om prei zonder probleem te kunnen oogsten ondanks de bevroren grond, moet je ze uit de grond halen en opnieuw planten in een beschermde laag of kas. Planten die in de winter in de grond blijven, groeien in de lente verder. Strooi bij het schoffelen ongeveer 100 gram meststof per vierkante meter en zorg dat er genoeg vocht is.
Prei vermeerderen door te zaaien
De vermeerdering van prei gebeurt door middel van zaaien. Zaden komen op tussen 10 en 20 dagen, afhankelijk van de weersomstandigheden en de bodemtemperatuur tijdens het zaaien. Je kunt prei ook geforceerd kweken om al in het vroege seizoen kleine plantjes te hebben. Meestal vindt de preiteelt plaats tussen februari en mei, waarbij het zaaien al in februari-maart begint.
Hoe onderhoud je de prei in de moestuin?
De belangrijkste vijanden van prei zijn de preivlieg en de mot, beide moet je goed in de gaten houden.
Het schoonmaken van prei begint met het verwijderen van de wortels, het bovenste deel en beschadigde bladeren. De prei wordt vervolgens in de lengte doormidden gesneden, zodat je een vorm van slierten krijgt die je in warm water goed kunt wassen. Als je de prei niet meteen gebruikt, kun je hem ook in de koelkast bewaren in de groentelade, voor zo'n tien dagen. Ongewassen na de oogst blijft prei een à twee maanden goed op een koele en vochtige plek. Gekookt blijft hij twee dagen goed in een afgesloten bak.
Tips voor het koken van prei met zijn culinaire toepassingen
Prei is een basisgroente voor veel recepten, vooral in de Franse keuken. Het kan gestoomd, gekookt, gebakken, gegrild of geroosterd worden. Je kunt het gebruiken in soepen, stoofschotels, gratins, quiches en stoofpotten. Het is ook een goede aanvulling op vlees- en visgerechten.
Voor de bereiding van prei raden we aan de harde buitenste delen te verwijderen en de prei goed te wassen om vuil en insecten te verwijderen. Snijd ze in ringen of hak ze fijn, afhankelijk van je recept. Voor een egale bereiding, snijd je ze in gelijkmatige stukken.
Kook prei tot ze gaar maar nog stevig zijn, voorkom dat ze te slap worden door niet te lang te koken. Stomen of kort koken is het beste voor prei. Bakken in olie of boter kan ook voor een intensere smaak.
Met de juiste planten erbij zal de prei zonder zorgen floreren!
