Bloeiende bodembedekker
Waarom een bloeiende bodembedekker een slimme keuze is
Een bloeiende bodembedekker is ideaal als u tegelijk minder onderhoud en meer kleur in de tuin wilt. Deze planten vormen een dicht tapijt dat onkruid onderdrukt en de bodem beschermt tegen uitdroging en erosie. In plaats van open, droge plekken ziet u een levende mat van bladeren en bloemen. Dat is niet alleen mooi, maar ook praktisch: de grond blijft koeler in de zomer en beter beschermd in de winter.
Wat een goede bloeiende bodembedekker onderscheidt, is de combinatie van lage, brede groei en een betrouwbare bloei over een langere periode. Veel soorten worden zelden hoger dan 10 tot 25 cm, maar kunnen zich uitspreiden tot 40 à 60 cm of meer, afhankelijk van soort en standplaats. Zo kunt u met relatief weinig planten een groter oppervlak invullen. Bij Willemse adviseren we deze planten vooral voor vakbeplanting, randen langs paden, onder heesters en tussen stapstenen.
Daarnaast zijn veel bodembedekkers interessant voor bijen en andere nuttige insecten. Fijne bloempjes in wit, roze, paars, blauw of geel trekken bestuivers aan zonder dat de plant veel ruimte in de hoogte vraagt. Dat maakt ze geschikt voor zowel grote tuinen als compacte stadstuinen, waar elke vierkante meter telt.
Groeiwijze, hoogte en hoe de plant zich ontwikkelt
De meeste bloeiende bodembedekkers groeien kruipend of laag spreidend. Ze vormen uitlopers of dichte pollen die zich jaar na jaar wat uitbreiden. Reken gemiddeld op een volwassen hoogte van 10 tot 25 cm, met een breedte per plant van 30 tot 60 cm. In de eerste twee jaar na aanplant gaat de meeste energie naar wortelvorming en het sluiten van de beplanting. Daarna ziet u een duidelijker bloeitapijt.
Het blad is vaak klein tot middelgroot, zodat regenwater vlot kan wegspoelen en de planten sneller opdrogen. Dat verkleint de kans op schimmels. Sommige soorten hebben fijne, bijna naaldachtige blaadjes, andere juist meer ovale of hartvormige bladeren. De bladkleur varieert van frisgroen tot donkergroen; er zijn ook variëteiten met grijsgroen of bont blad. Deze blijven het hele seizoen zichtbaar en zorgen zo ook buiten de bloeitijd voor structuur in de border.
De bloei is meestal geconcentreerd in het voorjaar en de vroege zomer, maar er bestaan rassen die tot ver in de nazomer doorbloeien. De bloemen staan vaak in groepjes op korte steeltjes boven het blad of zitten juist laag tussen het loof. Verwacht geen hoge, opvallende pluimen, maar een gelijkmatige laag van vele kleine bloemen. Dit geeft van afstand een aaneengesloten kleurvlak, terwijl van dichtbij de individuele bloempjes duidelijk zichtbaar zijn.
Let bij de keuze op de uiteindelijke groeikracht. Sommige bodembedekkers zijn heel vlot en kunnen andere, zwakkere planten verdringen als de ruimte te klein is. Andere blijven netjes binnen de perken en vragen alleen af en toe een lichte snoei om de groei te sturen. In een gemengde beplanting is het verstandig om soorten met vergelijkbare groeikracht te combineren voor een evenwichtig resultaat.
Standplaats, bodem en aanplant voor een goede start
Een bloeiende bodembedekker doet het doorgaans goed in de volle grond op een goed doorlatende bodem. De meeste soorten verdragen geen langdurig natte voeten, zeker niet in de winter. Zorg dus dat regenwater weg kan en verbeter zware kleigrond met grof zand en compost. Op arme zandgrond helpt het om extra organisch materiaal in te werken zodat de bodem vocht en voedingsstoffen beter vasthoudt.
Qua standplaats zijn er drie grote groepen: soorten voor volle zon, halfschaduw en schaduw. Planten voor de zon bloeien meestal het rijkst en houden van een plek met minstens 4 tot 6 uur direct licht per dag. Halfschaduwsoorten doen het goed onder lichte bomen of aan de noord- of oostzijde van de woning, waar de zon gefilterd of beperkt is. Voor diepe schaduw, bijvoorbeeld onder dichte heesters, zijn alleen speciale soorten geschikt; deze bloeien vaak wat minder uitbundig, maar geven wel een dicht bladerdek.
Bij het planten is de plantafstand belangrijk om binnen redelijke tijd een gesloten tapijt te krijgen. Voor lage, breed uitgroeiende bodembedekkers is een afstand van 20 tot 30 cm een goede richtlijn. Voor compacte soorten kan 25 tot 35 cm nodig zijn. Plant bij voorkeur in het voorjaar of de vroege herfst, wanneer de grond voldoende vochtig is en nog niet te warm of te koud. Geef de jonge planten na het planten ruim water en houd de eerste weken de bodem gelijkmatig vochtig.
Een dunne laag mulch tussen de planten helpt de grond vochtig te houden en remt onkruidgroei voordat de bodembedekker volledig is dichtgegroeid. Gebruik bij voorkeur organische mulch, zoals fijngesnipperde takken of bladafval. Vermijd te dikke lagen direct tegen de stengels, zodat de basis van de plant kan ademen en niet gaat rotten.
Onderhoud, winterhardheid en droogtetolerantie
Het onderhoud van een bloeiende bodembedekker is beperkt, maar niet nul. In het voorjaar verwijdert u best het oude, beschadigde blad en gevallen bladeren van bomen tussen de planten. Dit maakt plaats voor nieuwe groei en vermindert de kans op schimmels. Eventueel kunt u de beplanting licht terugknippen om een compacte, jonge groei te stimuleren. Dit doet u bij voorkeur voordat de nieuwe bloemknoppen massaal zichtbaar worden.
Veel bodembedekkers zijn redelijk winterhard in ons klimaat. Ze kunnen doorgaans een normale vorstperiode doorstaan, zeker als de bodem goed doorlatend is en niet langdurig kletsnat blijft. Bij strengere vorst zonder sneeuwdek kan een extra mulchlaag van bladeren of takjes bescherming bieden voor de wortelzone. Groenblijvende soorten kunnen in een strenge, droge winter wat bladschade oplopen; dit groeit in het voorjaar meestal weer bij. Bij jonge aanplant adviseren we om bij aangekondigde strenge vorst tijdelijk af te dekken met vliesdoek.
Wat droogtetolerantie betreft, zijn er duidelijke verschillen tussen soorten. Algemeen geldt: eenmaal goed ingeworteld kunnen veel bodembedekkers kortere droge periodes verdragen, vooral op halfschaduwrijke plekken. Toch blijft langdurige, extreme droogte een aandachtspunt. In zo'n periode is diep water geven, maar niet te vaak, beter dan dagelijks licht sproeien. De wortels worden zo gestimuleerd om dieper in de grond te zoeken naar vocht. Let er wel op dat de grond tussen gietbeurten licht kan opdrogen, zodat wortelrot geen kans krijgt.
Qua ziektes en plagen zijn bodembedekkers meestal robuust. Een dichte beplanting laat weinig ruimte voor onkruid, maar het is wel belangrijk om bij de start concurrerend onkruid (zoals wortelonkruiden) zoveel mogelijk te verwijderen. In natte zomers kunnen schimmels optreden in soorten met dicht, slecht doorlucht blad. Goede plantafstand, luchtige bodem en het tijdig verwijderen van aangetaste delen houden dit doorgaans onder controle. Chemische middelen zijn zelden nodig als de basisvoorwaarden kloppen.
Toepassingen, combinaties en wat u per seizoen mag verwachten
Een bloeiende bodembedekker is veelzijdig toepasbaar. In de siertuin vormt ze een ideale onderlaag in borders, langs paden en rond solitaire heesters of kleine bomen. Tussen stapstenen of langs opritten zorgt ze voor een zachtere overgang tussen steen en beplanting. In hellingtuinen helpt een goed gekozen soort de grond te stabiliseren en afspoeling bij hevige regen te beperken. In grotere perken kunt u met één hoofdbodembedekker een rustig basistapijt creëren en hier en daar hogere accenten toevoegen met vaste planten.
In potten en bakken op balkon of terras zijn laagblijvende, bloeiende soorten vooral interessant aan de rand, waar ze licht over de rand kunnen hangen. Zorg in dat geval voor een pot met afvoergaten en gebruik een luchtig substraat. Potplanten zijn gevoeliger voor uitdrogen en vorst, dus controleer in de zomer vaker op waterbehoefte en zet de potten in de winter, indien mogelijk, beschut tegen wind en directe vorst.
Door bodembedekkers te combineren met andere vaste planten, siergrassen en eventueel Bloemenmengsels, creëert u een tuin die het hele seizoen interessant blijft. In het vroege voorjaar nemen vroege bloeiers en sommige bodembedekkers de hoofdrol, gevolgd door zomer- en herfstbloeiers die vanuit het groene tapijt omhoog komen. Zo ontstaan verschillende lagen in uw beplanting, wat zowel visueel aantrekkelijk als gunstig voor insecten en andere tuinbewoners is.
Per seizoen kunt u het volgende verwachten. In het voorjaar verschijnen nieuw blad en de eerste bloemen. Dit is het moment om licht te bemesten met een organische meststof en eventueel te snoeien. In de zomer is het tapijt meestal op zijn dichts, met een combinatie van blad en bloei. Let in deze periode op voldoende water bij droog weer, zeker in de eerste jaren. In de herfst loopt de bloei terug; sommige soorten verkleuren mooi, andere sterven bovengronds grotendeels af. Het afgevallen blad mag voor een deel blijven liggen als natuurlijke bescherming, zolang het de planten niet volledig verstikt. In de winter blijft het wortelstelsel actief onder de grond, klaar om in het voorjaar weer uit te lopen.
Met een doordachte keuze afgestemd op uw bodem, lichtinval en gewenste onderhoudsniveau, biedt een bloeiende bodembedekker jarenlang een overzichtelijke, kleurrijke basis in uw tuin. Door vanaf het begin aandacht te schenken aan een goede aanplant, voldoende plantdichtheid en eenvoudige seizoensverzorging, voorkomt u teleurstellingen en geniet u van een stabiel, levend tapijt dat weinig omkijken vraagt.
