Mooie en zonnige klimplanten
Waarom zonnige klimplanten een verstandige keuze zijn voor uw tuin
Mooie en zonnige klimplanten zijn ideaal om snel hoogte en structuur in de tuin te brengen. Ze nemen weinig grondoppervlak in, maar zorgen toch voor veel groen en kleur. Met een goede keuze aan klimplanten benut u muren, pergola's, hekken en schuttingen optimaal. Dat is praktisch in een kleine stadstuin, maar net zo interessant in een grote tuin waar u tuinkamers of zichtlijnen wilt maken.
Deze groep planten onderscheidt zich vooral door een sterke groei in volle zon en een lange sierwaarde. Veel zonnige klimmers bloeien rijk, trekken bijen en vlinders aan en bieden in de zomer schaduw tegen een gevel of terrasoverkapping. Sommige soorten zijn bladverliezend, andere blijven het hele jaar groen. Daardoor kunt u gericht combineren, bijvoorbeeld een snelgroeiende zomerbloeier samen met een rustige, wintergroene klimmer.
De meeste klimplanten voor een zonnige standplaats bereiken op volwassen leeftijd een hoogte tussen 2 en 6 meter, afhankelijk van de soort en het klimmechanisme. Brede groei varieert van ongeveer 60 cm voor smalle klimmers tot ruim 2 meter voor stevige, vertakkende planten. Houd hier rekening mee bij de keuze van uw steunconstructie en de beschikbare ruimte.
Als tuinadviseur bij Willemse raad ik aan om vooraf het doel duidelijk te bepalen: wilt u vooral bloei, schaduw, privacy of een nette groene achtergrond? De juiste plantkeuze volgt daarna veel makkelijker, en u voorkomt dat u later moet snoeien of verplanten omdat de klimmer te groot of juist te zwak blijkt.
Vorm, groeiwijze en geschikte soorten voor zonnige plekken
Zonnige klimplanten verschillen sterk in manier van klimmen. Er zijn rankende soorten met dunne stengels die zich om draden of een pergola slingeren. Deze groeien vaak vlot in de hoogte en zijn handig voor rozenbogen en luchtige schermen. Andere klimmers hechten zich met hechtworteltjes of zuignapjes aan muren of schuttingen. Die zijn geschikt voor gevelgroen, maar vragen een stevige ondergrond zoals steen of ruw hout en kunnen op kwetsige pleisterlagen beter worden geleid langs draden op kleine afstand van de muur.
Een gemiddelde zonnige klimmer bereikt in 3 tot 5 jaar de uiteindelijke hoogte. Snellere soorten kunnen al in het tweede jaar een pergola bedekken, terwijl houtige, langzaam groeiende klimplanten compacter blijven en minder ingrijpende snoei vragen. Let bij aankoop op de uiteindelijke hoogte die op het etiket wordt vermeld en vergelijk die met de hoogte van uw pergola, schutting of muur.
Het blad is vaak middelgroot tot groot, zodat de plant voldoende energie kan opvangen op een zonnige standplaats. Bladverliezende soorten geven in de zomer een dicht bladerdek en laten in de winter het licht weer door. Wintergroene klimmers houden het blad in de koude maanden en zorgen dan voor beschutting en een rustige achtergrond voor winterbloeiers of siergrassen.
De bloei varieert per type: sommige klimplanten bloeien vroeg in het voorjaar op hout dat het jaar ervoor is gevormd, andere bloeien in de zomer op jonge scheuten. Dit heeft gevolgen voor het snoeitijdstip. Een voorbeeld uit de praktijk: als u een klimmer heeft die in het voorjaar vroeg bloeit, snoeit u direct na de bloei, zodat de plant voldoende tijd heeft om nieuw bloeihout te vormen voor het volgende jaar.
Standplaats, bodem en aanplant voor een gezonde groei
De beste standplaats voor zonnige klimplanten is een plek met minimaal 4 tot 6 uur direct zonlicht per dag. In zeer hete tuinen is lichte middag-schaduw gunstig, vooral bij donkere gevels die warmte sterk weerkaatsen. Een zuid- of westgevel is doorgaans geschikt, mits de grond niet volledig uitdroogt. Oostgevels bieden ochtendzon en zijn geschikt voor soorten die niet van extreme hitte houden.
De meeste klimplanten verdragen een brede range aan grondsoorten, zolang de bodem doorlatend is. Stilstaand water rond de wortels zorgt snel voor wortelrot. Werk bij het planten daarom altijd wat compost of goed verteerde tuinmest in de plantkuil. Dit verbetert de structuur en het vochtvasthoudend vermogen van zandgronden, en verlucht zware klei. Plant niet dieper dan de kluit, zodat de stengels niet gaan rotten.
Bij aanplant langs een muur of schutting is het raadzaam de plant ongeveer 30 tot 40 cm van de voet van de muur te zetten. De grond direct tegen de muur is vaak droger en kan arm aan voedingsstoffen zijn. Zorg voor een stevig klimrek, horizontale draden of een pergolaconstructie voordat u plant, zodat u jonge scheuten meteen goed kunt leiden. Bind de scheuten losjes vast met bindbuis of zachte touwtjes en controleer in het groeiseizoen of niets in de stengels snijdt.
Wat betreft droogtetolerantie: veel zonnige klimplanten kunnen na een goede inwortelperiode redelijke droogte verdragen, maar langdurige, felle droogte in het eerste en tweede jaar geeft groeiachterstand en minder bloei. Geef de eerste twee groeiseizoenen in droge perioden één tot twee keer per week royaal water, liever een grote gift in één keer dan dagelijks kleine beetjes. Later kan de watergift worden verminderd, afhankelijk van de soort en de bodem.
Onderhoud per seizoen, winterhardheid en mogelijke problemen
Het onderhoud van zonnige klimplanten is over het algemeen overzichtelijk, maar vraagt regelmaat. In het voorjaar controleert u de plant op vorstschade, dode of zwakke takken en verwijdert u deze tot op gezond hout. Dit stimuleert nieuwe groei en een nette vorm. Geef in maart of april een matige gift organische mest of een evenwichtige meststof voor sierheesters of bloeiende planten. Werk de mest licht in de bovenlaag en geef water als de grond droog is.
In de zomer richt het onderhoud zich op geleiding en lichte vormsnoei. Jonge, lange scheuten bindt u vast aan het klimrek of de draden, zodat de plant zich gelijkmatig verdeelt. Te ver uitstekende of kruisende takken kunt u inkorten om de plant binnen de gewenste ruimte te houden. Verwijder uitgebloeide bloemtrossen als de soort daar sterker van gaat herbloeien; bij sommige klimplanten is dat niet nodig, maar het oogt wel verzorgder.
De meeste zonnige klimplanten zijn redelijk winterhard in ons klimaat. Toch zijn er soorten die bij strenge vorst terug kunnen vriezen tot aan de basis. In zulke gevallen herstelt de plant vaak vanuit de wortel. Bij twijfel is het verstandig de voet van de plant in de late herfst te beschermen met een laagje bladmulch of fijngesnipperde schors. In pot gekweekte klimmers zijn gevoeliger voor vorst, omdat de wortels minder geïsoleerd zijn. Zet deze bij voorkeur beschut tegen een huiswand, of wikkel de pot in noppenfolie of jute.
Wat ziekteresistentie betreft, zijn veel zonnige klimplanten behoorlijk robuust, mits ze op de juiste standplaats staan. Verdichte, natte grond en aanhoudende schaduw maken planten vatbaarder voor schimmels. Een luchtige snoei, voldoende plantafstand en het vermijden van nat blad in de avonduren helpen problemen te beperken. Komt er toch bladschimmel of meeldauw voor, verwijder dan aangetaste delen en verbeter de groeiomstandigheden. Chemische middelen zijn in een goed onderhouden tuin zelden nodig als u tijdig ingrijpt.
Controleer gedurende het groeiseizoen af en toe op bladluizen, rupsen of andere insecten. Meestal blijft de schade beperkt, zeker wanneer u in de tuin ook andere beplanting heeft die natuurlijke vijanden aantrekt. Gebruik alleen indien echt nodig een gerichte, milde behandeling en voorkom overdosering, zodat nuttige insecten zoveel mogelijk gespaard blijven.
Combinaties, toepassingen en wat u op lange termijn kunt verwachten
Zonnige klimplanten zijn veelzijdig inzetbaar. Aan een pergola boven het terras zorgen ze in de zomer voor gefilterd licht en een aangename temperatuur. Tegen een schutting geven ze snel meer privacy en breken ze harde lijnen in de tuin. Langs een gevel helpen ze om de muur optisch te verzachten en een natuurlijke overgang naar de tuin te creëren. Let er bij gevelgroen op dat de dakgoot vrij blijft en dat regenpijpen niet worden overgroeid.
In potten op balkon of dakterras kunt u compacte, niet al te zwaar wordende klimmers toepassen. Gebruik een ruime pot met drainagegaten, vul met een kwalitatief goede potgrond en zorg voor een stevig klimrek of bamboestokken in de pot. Houd er rekening mee dat potplanten sneller uitdrogen en vaker voeding nodig hebben dan klimplanten in volle grond. In het groeiseizoen is wekelijks water vaak noodzakelijk bij warm, droog weer.
Voor een rijk beplante, levendige tuin is het interessant om klimplanten te combineren met vaste planten en Bloemenmengsels in de omliggende border. Zo ontstaat er bloei op verschillende hoogtes en over meerdere maanden. Kies bodemplanten of lage vaste planten die de voet van de klimmer bedekken en de grond koel en vochtig helpen houden. Dit is vooral nuttig bij zonminnende klimmers die in hete zomers extra bescherming rond de wortelzone kunnen gebruiken.
Op langere termijn kunt u bij een goed gekozen zonnige klimplant rekenen op een stabiele groei en een voorspelbaar onderhoudsritme. Na de eerste jaren van inwortelen wordt de groei vaak iets rustiger en volstaat een jaarlijkse vormsnoei. Verwacht geen perfecte, onderhoudsvrije plant: elke klimmer heeft aandacht nodig in de vorm van geleiding, af en toe snoeien en controle op de gezondheid. Wie daar rekening mee houdt bij de aankoop, heeft jarenlang plezier van een doordacht opgebouwde, groene én praktische tuinstructuur.
