Snelle schaduwboom
Kenmerken
Esthetiek
Tuinieren
Locatie
Gewone es
De Gewone es, botanisch Fraxinus excelsior, is een inheemse boom met een open, uitgespreide kroon. Hij groeit snel en vormt binnen enkele jaren een royale schaduwplek in grote tuinen en op ruime erven.
Waarom kiezen voor de gewone es
Deze boom voelt zich thuis in het Nederlandse klimaat en verdraagt zowel volle zon als halfschaduw. Hij groeit graag op neutrale, kalkrijke of kleiige bodems, mits deze diep en goed doorlatend zijn.
De es is winterhard tot ongeveer -22°C en verdraagt strenge vorst zonder moeite. Ook op winderige, open plekken houdt hij stand, wat hem geschikt maakt voor een landelijke tuin.
Hoe ontwikkelt Fraxinus excelsior zich in de loop der jaren
Dankzij zijn snelle groei bereikt de es al na enkele jaren een indrukwekkende hoogte. Op volwassen leeftijd kan hij tot 30 meter reiken, met een brede, luchtige kroon die filterend licht doorlaat.
Het geveerde blad loopt laat uit en valt vroeg af, waardoor eronder toch veel andere planten kunnen gedijen. De onopvallende groene bloei in april en mei gaat over in gevleugelde groene vruchten.
Waar plant u deze boom in de tuin
Geef de es voldoende ruimte, want zijn wortels en kroon breiden zich flink uit. Hij komt goed tot zijn recht als solitair of in een groep bomen langs een perceelrand.
De soort werkt uitstekend voor het vastleggen van grond op hellingen. In een natuurtuin biedt hij schuil- en voedselplaats aan vogels en insecten.
Onderhoud en aandachtspunten door de seizoenen
De es vraagt weinig onderhoud en is over het algemeen sterk. Snoei alleen wat nodig is, bij voorkeur in de winter wanneer de boom in rust is.
Let op dat het stuifmeel bij gevoelige personen luchtwegallergie kan geven. Zo groeit hij mee met uw tuin en geeft hij seizoen na seizoen tuinplezier.
PRO TIP : Gewone es
De gewone es vormt gevleugelde vruchten, ook wel bekend als essenzaden of sleutels. Deze groene, langwerpige vruchten hangen in trossen en verkleuren later naar bruin. Ze verspreiden zich met de wind en kunnen voor natuurlijke uitzaai zorgen.
Herken de es aan zijn zwarte bladknoppen in de winter en het samengestelde, geveerde blad in de zomer. De boom heeft een grijze, later gegroefde bast en een open, uitgespreide kroon. In het najaar hangen de kenmerkende gevleugelde vruchttrossen.
Kies een zonnige tot halfbeschaduwde plek met diepe, goed doorlatende grond. Houd ruim afstand tot gebouwen, verharding en leidingen vanwege het sterke wortelstelsel. Op hellingen helpt de boom bovendien om de grond vast te houden.
Snoei bij voorkeur in de winter, tijdens de rustperiode van de boom. Verwijder dode, beschadigde of kruisende takken en houd de kroon luchtig. Beperk het snoeien tot het noodzakelijke, want de es heeft van nature een mooie vorm.
Vanwege zijn snelle groei tot circa 30 meter en brede kroon is deze boom vooral geschikt voor ruime tuinen en landelijke percelen. In een kleine tuin is er meestal onvoldoende ruimte voor de wortels en de kroon.
