Grafisch contrast
Bosliefje Penny Black
Karakter en gebruikswaarde van Bosliefje Penny Black in de tuin
Bosliefje Penny Black is een lage, eenjarige bloeier die vooral opvalt door zijn donker gekleurde bloemen met een lichte rand. Tuiniers waarderen deze plant als een betrouwbare opvuller voor randen, tussen stapstenen en in potten. Het is een compacte soort die snel groeit uit zaad en daardoor goed past in tuinen waar u in één seizoen resultaat wilt zien.
Deze variëteit wordt vooral gekozen om zijn contrastrijke bloemen. De bloemblaadjes zijn diep paars tot bijna zwart, met een fijne witte of lichtkleurige zoom langs de randen. Dit geeft een opvallend effect, zeker wanneer u de plant combineert met lichtere of zilverbladige soorten. Ondanks de uitgesproken kleur blijft de plant zelf bescheiden van formaat, waardoor hij andere beplanting niet gaat overheersen.
Het nut in de siertuin zit vooral in de bodembedekkende werking op kleine schaal en in de mogelijkheid om lege plekken in de border te vullen. U kunt het bosliefje ook goed gebruiken in bakken en schalen op het terras of balkon. Door het relatief lage onderhoud is het een geschikte keuze voor beginnende tuiniers of voor stukken tuin waar u wel kleur, maar weinig werk wilt.
De plant is in de eerste plaats decoratief. Verwacht geen grote snijbloemen, maar veel kleine bloeitjes die samen een gekleurde mat vormen. Dit maakt Bosliefje Penny Black ook interessant voor informele tuinen, cottage-tuinen en natuurlijke hoekjes waar een te strakke plantvorm niet gewenst is.
Vorm, groeiwijze en afmetingen van een volwassen plant
Bosliefje Penny Black vormt een laag, enigszins spreidend kussentje. De groeiwijze is bossig, met veel vertakte stengels die zich van de basis af vertakken. Hierdoor ontstaat een dicht tapijtje van blad en bloemen. Doordat de plant uit zaad wordt opgekweekt, kan er enige variatie zijn in exacte hoogte en breedte, maar in de praktijk blijft hij bescheiden.
Reken in normale tuinomstandigheden op een gemiddelde hoogte van ongeveer 10 tot 20 cm. De breedte per plant kan, afhankelijk van standplaats en bodem, oplopen tot circa 20 à 25 cm. Wanneer u enkele planten bij elkaar zet, sluiten de kussens zich vaak tot een aaneengesloten vlak. Dit maakt de soort geschikt om kleine open stukken tussen vaste planten tijdelijk op te vullen.
Het blad is doorgaans klein, frisgroen en vrij fijn van structuur. Hierdoor vormen de bladeren een rustig decor waartegen de donkere bloemen goed afsteken. De bloei bestaat uit talrijke kleine bloempjes met vijf ronde blaadjes, die zich gelijkmatig over de plant verdelen. U krijgt dus niet een paar grote bloemen, maar een gelijkmatige kleuring.
Omdat het om een eenjarige plant gaat, doorloopt Bosliefje Penny Black zijn volledige cyclus in één seizoen: kiemen, groeien, bloeien, zaad vormen en tenslotte afsterven. Dit is belangrijk om in gedachten te houden bij het plannen van uw border. Voor blijvende structuur kiest u vaste planten of heesters, en gebruikt u dit bosliefje als seizoensvulling daartussen.
Ideale standplaats, bodem en weersomstandigheden
Bosliefje Penny Black doet het het best op een zonnige tot halfschaduwrijke plek. Volle zon is mogelijk, mits de bodem voldoende vocht kan vasthouden zonder langdurig nat te blijven. In lichte halfschaduw valt de bloei doorgaans nog steeds rijk uit, maar kunnen de kleuren iets dieper ogen. In diepe schaduw zal de plant zich sterk uitstrekken en minder rijk bloeien; dat is daarom niet aan te raden.
De bodem mag licht tot gemiddeld voedselrijk zijn, met een goede afwatering. Een te zware, blijvend natte kleigrond kan wortelproblemen en wegval van planten veroorzaken. Op zeer arme, droge zandgrond groeit de plant wel, maar blijft vaak kleiner en minder dicht. In dat geval helpt het om bij het zaaien wat compost of een fijne potgrond door de bovenlaag te werken. Houd de grond vochtig tijdens het kiemen.
Qua droogtetolerantie is Bosliefje Penny Black redelijk, maar niet extreem. Eenmaal goed aangeslagen kan hij korte droge periodes doorstaan, vooral als hij in de volle grond staat. In potten en bakken droogt het substraat sneller uit, waardoor u vaker moet gieten. Laat de grond liever niet volledig uitdrogen: bij langdurige droogte stopt de groei, worden de bloemen kleiner en kan de bloei stilvallen. Aan de andere kant is voortdurend natte grond ook niet wenselijk; streef naar een gelijkmatig, licht vochtig bodemprofiel.
Over vorstbestendigheid zijn geen harde cijfers beschikbaar, maar in de praktijk wordt dit bosliefje als niet-winterhard behandeld. Het is verstandig om in het voorjaar te zaaien, zodra de kans op strenge nachtvorst grotendeels voorbij is. Krijgt u toch nog een koude nacht na het uitplanten, dan kunt u jonge zaailingen beschermen met een vliesdoek of een omgekeerde pot. Bij vroege zaai in pot onder glas kunt u later afharden door de planten overdag buiten en 's nachts binnen of onder beschutting te zetten.
Zaai-instructies, onderhoud per seizoen en gezondheid
Omdat Bosliefje Penny Black meestal als Bloemzaden wordt aangeboden, begint alles bij een zorgvuldige zaai. U kunt binnenshuis of onder koud glas voorzaaien in het vroege voorjaar, of direct ter plaatse zaaien zodra de bodem opwarmt. Zaai ondiep; een dun laagje aarde of vermiculiet is meestal voldoende. Houd het zaaibed gelijkmatig vochtig, maar zeker niet kletsnat, om schimmelproblemen te voorkomen. Bij kamertemperatuur of iets koeler verschijnen de eerste kiemplantjes doorgaans binnen enkele weken.
Na het opkomen is het belangrijk om tijdig te verspenen of uit te dunnen. Laat tussen de jonge plantjes uiteindelijk zo'n 15 tot 20 cm ruimte. Dit voorkomt dat de planten elkaar verdringen en bevordert luchtcirculatie, wat het risico op meeldauw en andere schimmelziekten verkleint. Plant uit wanneer de wortelkluit voldoende ontwikkeld is en de kans op stevige nachtvorst klein is.
In het groeiseizoen is het onderhoud beperkt. Geef in droge perioden water aan de voet van de plant, bij voorkeur in de ochtend. Vermijd langdurig nat blad om schimmels tegen te gaan. Een lichte bemesting bij of vlak na het uitplanten, bijvoorbeeld met een langzaam werkende organische meststof, is meestal voldoende. Overbemesting met stikstof leidt tot veel blad en relatief minder bloei; wees dus matig.
Verwijder regelmatig uitgebloeide bloemen. Dit zogenaamde ‘deadheaden' stimuleert de plant om nieuwe knoppen aan te maken in plaats van energie in zaadzetting te steken. Naarmate het seizoen vordert, kunt u ervoor kiezen een paar bloemen wel te laten uitzaaien als u hoopt op spontane nakomelingen. Houd er echter rekening mee dat zelfuitzaai afhankelijk is van standplaats, winterweer en bodembewerking, en dus niet gegarandeerd is.
Wat ziekteresistentie betreft is Bosliefje Penny Black over het algemeen probleemloos, mits de standplaats klopt. De meest voorkomende aandachtspunten zijn schimmels bij te natte omstandigheden en luis bij zachte, weelderige groei. Controleer de planten geregeld. Bij lichte aantasting volstaat vaak het wegnemen van aangetaste delen of het afspoelen met water. Zorg vooral voor luchtige aanplant en vermijd dichte, benauwde hoekjes waar vocht lang blijft hangen.
Toepassing in borders, potten en combinaties met andere planten
Bosliefje Penny Black is bijzonder geschikt als vooraanplant in borders. Dankzij de lage groeiwijze vormt het een nette voorrand langs paden of voor hogere vaste planten. U kunt het ook tussen stapstenen of langs de rand van een rotstuin zetten, waar de kussentjes mooi langs de stenen vallen. Omdat het eenjarige planten zijn, is het een goede oplossing voor tijdelijke invulling rond jonge heesters of vaste planten die nog moeten uitgroeien.
In potten, bakken en schalen komt de donkere bloemkleur sterk tot zijn recht. Gebruik een kwalitatieve potgrond met voldoende structuur en zorg voor drainagegaten. Meng eventueel wat scherp zand of fijne grit door de potgrond om de afwatering te verbeteren. Plaats de potten op een lichte plaats en geef regelmatig water, vooral in warme periodes. Een lichte bemesting eens per maand tijdens de bloei helpt om de planten lang mooi te houden, zonder ze te forceren.
Voor combinaties is het contrast in bloemkleur een belangrijk uitgangspunt. Bosliefje Penny Black combineert goed met lage, licht bloeiende eenjarigen of vaste planten, zoals kleine witte of zachtroze bloeiers, maar ook met grijsgroen blad. Zo ontstaat een evenwichtig kleurbeeld waarin het donkere bosliefje de diepte in de beplanting versterkt. In eigentijdse tuinen kan de plant ook goed naast grassen met fijne halmen staan, die zorgen voor structuur en beweging.
Als bodembedekker op grotere schaal is deze soort minder praktisch, omdat hij eenjarig is en jaarlijks opnieuw ingezaaid moet worden. Wel kunt u stroken of vakken creëren die elk voorjaar opnieuw worden ingezaaid voor een terugkerend effect. Combineer hem dan met vaste planten die later in het seizoen voor structuur zorgen, zodat uw border er ook aantrekkelijk uitziet wanneer de eenjarige beplanting aan het einde van haar cyclus komt.
Over meerdere seizoenen gezien blijft Bosliefje Penny Black een seizoensplant. In het voorjaar en de vroege zomer richt u zich op zaaien en opkweek, in de zomer geniet u van de bloei en voert u vooral klein onderhoud uit, en in de nazomer laat u desgewenst een deel in zaad schieten of ruimt u de planten op wanneer ze zijn uitgeput. Door dit ritme in uw tuinplanning op te nemen, benut u de sterke punten van deze plant en zorgt u jaar na jaar voor een betrouwbaar kleuraccent in uw beplanting.
