Zuurstofplanten

Zuurstofplanten voor een natuurlijke balans en kristalhelder water in je vijver

Wandel door de paden van onze tuincentra en ontdek een groot aanbod aan zuurstofplanten die perfect zijn voor je vijver. Deze waterplanten onder water zijn niet alleen een mooie toevoeging aan je ruimte, maar ze zijn ook cruciaal voor het behoud van een natuurlijke balans en zorgen voor helder water. Ze nemen overtollige voedingsstoffen op en beperken algengroei, waardoor ze een gezonde omgeving creëren voor je vissen en andere waterorganismen. Kies voor deze planten voor een vijver die zowel visueel aantrekkelijk als ecologisch in balans is.

In een vijver bieden waterplanten niet alleen een esthetisch en nodig leefgebied voor organismen, maar sommige fungeren ook als belangrijke zuurstofleveranciers! De ondergedompelde zuurstofplanten groeien snel en zorgen voor een heldere vijver zonder algen. Ze groeien onder water, nemen voedingsstoffen op via hun bladeren en produceren overdag zuurstof. Hierdoor vormen ze een essentiële basis voor de natuurlijke balans van een vijver en zijn ze uiterst nuttig om het water helder en gezond te houden.

Zuurstofplanten geven een helder zicht op de vijver! Naast hun zuurstof leverende kwaliteiten, dienen ze eveneens als filterplanten door voedingsstoffen op te nemen.

Let op dat tijdens warme zomermaanden, ondergedompelde zuurstofplanten 's nachts het proces omdraaien. In vijvers met een hoge visbezetting is dan een pomp nodig om extra zuurstof te leveren.

Ondergedompelde vijverplanten zijn verreweg het beste voor zuurstoftoevoer en waterfiltratie om algengroei te voorkomen. Ook bekend als macrofyten, gedijen ze onder de oppervlakte en bieden ze waardevolle onderwaterhabitats voor vissen. Sommige hebben boven water delen zoals bladeren of bloemen.

Inleiding en algemene informatie:

In feite produceren alle planten zuurstof. Maar bij zuurstofplanten (die O2 produceren) voegen ze speciale kenmerken toe die andere planten niet hebben. Zo groeien ze altijd volledig onder water, in tegenstelling tot bijvoorbeeld oeverplanten of waterlelies die ook contact hebben met de atmosfeer.

Omdat ze helemaal onder water groeien, geven zuurstofplanten alle geproduceerde zuurstof onder water af en nemen ze CO2 op uit het water. Hierdoor hebben zuurstofplanten een zuiverend effect op het vijverwater en helpen ze algen te voorkomen. Genoeg redenen om zuurstofplanten in elke vijver te plaatsen.

De groeisnelheid hangt af van licht, temperatuur (12-25 °C), voedingsstoffen, waterkwaliteit en CO2. Als zuurstofplanten slecht groeien of helemaal niet, kan dat meestal door waterkwaliteit of een tekort aan CO2 komen, en dan neemt het risico op algengroei snel toe.

Zuurstofplanten groeien meestal snel en kunnen voeding opnemen via hun bladeren en wortels. Daardoor zijn ze effectief in het opnemen van overtollige voedingsstoffen uit het water, wat algen kan ‘uithongeren’ en groen water voorkomt. Tevens bieden ze leefgebieden voor waterinsecten en paaiplaatsen voor amfibieën en vissen.

Zoals alle planten geven ook zij overdag zuurstof af door fotosynthese, wat de zuurstofniveaus in het water verhoogt. Vandaar de naam ‘zuurstofplanten’, hoewel zuurstofverlies 's nachts optreedt, is het niet hun belangrijkste functie. Ze geven de vijver een natuurlijke, aangename uitstraling met hun weelderige onderwaterblad. In tegenstelling tot oeverplanten kunnen zuurstofplanten niet buiten een waterlichaam in een tuinperkje worden gekweekt.

Opmerking: vijverplanten produceren weliswaar zuurstof, maar nemen dit ook 's nachts of op sombere dagen op. Hete zomervoorwaarden vormen een speciaal risico omdat warm water minder zuurstof bevat. De slechtste combinatie is een vochtige zomerse storm. De kwetsbaarheid voor zuurstoftekort hangt af van de soort en grootte van de vis. Belangrijke aanbeveling: zorg voor circulatie van water met een geschikte vijverpomp 24 uur per dag tijdens warme omstandigheden en beheer de planten goed door overmatige groei te beperken.

Voordelen en belang:

Waarom is voldoende opgeloste zuurstof in je vijver belangrijk? De meeste vissoorten gedijen goed bij zuurstofconcentraties van ten minste 6 delen per miljoen (ppm), ofwel 6%. Dit minimum ondersteunt een diverser scala aan vissoorten en stelt paaien in staat; onder deze drempel worden de omstandigheden als stressvol beschouwd. Wanneer de zuurstofniveaus onder 3 ppm dalen, sterven de meeste vissoorten. Daarom is het opnemen van zuurstofplanten in een vijver cruciaal om voldoende zuurstof, leefgebied en voedingsstoffen te bieden aan de siervijver en haar bewoners.

Een ander voordeel is dat zuurstofplanten helpen te voorkomen dat fytoplankton te overvloedig wordt door schaduw te bieden en overtollige voedingsstoffen op te nemen waarop algen floreren. Hoewel fytoplankton als gezond wordt gezien, aangezien ze vitale algen zijn die ook helpen om de vijver te voorzien van zuurstof, leidt ongecontroleerde alggroei tot overmatig zuurstofverbruik, het sterven van vissen en stilstaand water over tijd.

Zuurstofplant is een term voor een brede variëteit aan snelgroeiende planten.

Welke zuurstofplanten?

Met al het aanbod en soorten lijkt het kiezen van de juiste planten voor je vijver lastig. Sommige bieden geweldige leefomgeving voor vissen en kikkers, anderen nemen verontreinigingen op, en weer anderen helpen bij de zuurstoftoevoer, terwijl sommige van deze planten al deze functies vervullen.

Niet alle zuurstofplanten produceren het hele seizoen zuurstof. Varieer daarom soorten planten om algenrisico te verminderen.

Voor lente en winter is de waterbies (Ranunculus aquatilis) aan te raden, en voor zomer en herfst zijn onder andere fonteinkruid, pijlkruid of waterpest geschikt. In kleine zuidelijke vijvers is de hoornblad (Ceratophyllum demersum) een uitstekende plant. Andere bekende zuurstofplanten zijn de kattestaart (Hippuris vulgaris) en waterviolier (Hottonia palustris).

In bestaande vijvers met veel algen - bijvoorbeeld groen water of draadalgen - is het onpraktisch om zuurstofplanten toe te voegen. Algen nemen al het beschikbare CO2 op, waardoor nieuwe planten slecht kunnen groeien.

Zuurstofplanten hebben al hun bladeren onder water (volledig ondergedompeld). Ze kunnen op grote diepte leven, zelfs op de vijverbodem, of zweven in het water: ze groeien op elke diepte waar licht is. Deze planten worden soms 'vijvergras' genoemd vanwege hun fijne en delicate bladeren die lijken op landplanten.

Let op bij combinatie met planten met grote drijvende bladeren zoals waterlelies! Laat altijd 2/3 van het oppervlak vrij zodat licht kan doordringen. Als waterlelies (en gelijksoortige planten) te veel van het verlichte oppervlak innemen, krijgen de zuurstofplanten onder water niet voldoende licht voor fotosynthese.

Hoe zuurstofplanten planten:

Zet de planten onder water in grof zand, grind, kleiballetjes of speciaal vijversubstraat. In de natuur wortelen ze direct in de bodem.

In de meeste vijvers is dit lastig, omdat de voering op de bodem rust of een voorgevormde vijver is gebruikt. Gebruik daarom altijd vijvermanden. Plant direct in de modder in open water.

De juiste plantdiepte verschilt per soort; sommige planten hebben slechts 2,5 cm water boven hun kroon (basis) nodig, anderen 30 cm of meer.

Plaats je zuurstofplanten in vijvers met goede waterkwaliteit (rijk aan mineralen) en voldoende CO2, dan houden ze het water helder en algvrij. Adviezen variëren over het aantal zuurstofplanten dat nodig is voor helder water, maar een richtlijn is 5 (3 tot 8) bosjes per 1.000 liter water. Het werkelijke aantal hangt af van het groeiseizoen, de locatie van de vijver en eventuele vissen.

Informatie: zuurstofplanten worden meestal in bundels van meerdere stengels verkocht. Haal het materiaal dat de stengels samenhoudt weg om knelpunten en rot te voorkomen. Vermijd het plaatsen van metalen onderdelen in de vijver om het leven van de vissen niet in gevaar te brengen.

Kies voor inheemse planten omdat ze beter bestand zijn tegen kou en vorst in de winter. Bovendien verstoren ze waarschijnlijk niet de balans van natuurlijke waterwegen als ze je vijver zouden 'ontsnappen'. Als je vijver groot genoeg is, is het een goed idee om een mix van zuurstofplanten te hebben. Ze kunnen in het voorjaar uitgedund worden indien nodig.

Wanneer zuurstofplanten planten?

Nieuw aangelegde waterpartijen bevatten aanvankelijk weinig micro-organismen en dus onvoldoende CO2. Laat een vijver eerst ongeveer 4 weken rijpen voor je gaat planten. Plant ze bij voorkeur in hun groeiperiode, tussen april en juni.

Na het planten houden ze het water helder en algvrij. Als je veel zuurstofplanten tegelijk wilt plaatsen, moet je CO2 toevoegen aan het water. Hiervoor kun je in kleine vijvers zogenaamde 'CO2-tabletten' gebruiken.

Voor lokale bemesting van zuurstofplanten zijn speciale mestballetjes ontwikkeld. In de regel is dit niet nodig als er wat dieren zoals vissen in het water leven. De vervuiling door vissen biedt voldoende voedingsstoffen voor de planten, niet alleen voor zuurstofplanten, maar voor alle planten met waterwortels, zoals vijverplanten (link artikel).

Water- en oeverplanten kunnen flink groeien. Bij uitdunning moeten ze zorgvuldig verwijderd worden om te voorkomen dat ze natuurlijke meren, vijvers, kanalen of waterwegen koloniseren en beschadigen. Compostering is de meest geschikte vorm van verwijdering.

Het grootste voordeel in een vijver is hun snelle groeicapaciteit, wat voorkomt dat algen de nutriënten gebruiken. Door af en toe overdreven groei van zuurstofplanten te verminderen, behoud je een gezonde balans.

Let op: als vijverplanten natuurlijk afsterven, kan overtollige rottende begroeiing waterkwaliteitsproblemen veroorzaken voor de bewoners. Laat groei daarom niet ongecontroleerd toenemen en snoei regelmatig, vooral als de ene soort de andere overvleugelt.

Fotosynthese, bron van zuurstof:

Fotosynthese is het proces waarbij planten zonlicht, kooldioxide en water omzetten in suikers voor de plant en zuurstof voor de rest van ons. Terrestrische en waterplanten functioneren op dezelfde manier, tenzij de planten geen bladeren hebben die de vijveroppervlakte bereiken om zonlicht te krijgen en kooldioxide op te nemen.

Bij volledig ondergedompelde planten wordt kooldioxide uit het water gehaald, dat vrijkomt tijdens de ademhaling van vissen. Bovendien draagt de afbraak van organisch materiaal in het aquatisch ecosysteem bij aan de productie van kooldioxide.